Çocuğun duygularını ifade edebilmesi için evde yapılabilecekler

Çocuklar çoğu zaman ne hissettiklerini bilmez; yalnızca bedenlerinde bir huzursuzluk hisseder. Yetişkinin duyguya ad vermesi ilk adımdır: “Oyun bitti diye hayal kırıklığına uğradın galiba.”

Mutlu, üzgün, kızgın, korkmuş, şaşırmış, utanmış, kıskanmış, heyecanlı… Duygu kelimeleri çoğaldıkça çocuk kendini daha iyi anlatır.

Çocuk bir sorun anlattığında hemen çözüm sunmak ya da “Bunda üzülecek bir şey yok” demek, duygusunu küçümsendiği izlenimi verebilir.

Önce dinleyin, sonra duyguyu yansıtın, en son birlikte çözüm arayın: “Arkadaşın seni oyuna almayınca kendini dışlanmış hissettin. Yarın ne yapabilirsin, birlikte düşünelim mi?”

Çocuğa tüm duyguların kabul edilebilir olduğunu, ancak her davranışın kabul edilemeyeceğini öğretmek gerekir: “Kızgın olabilirsin ama kardeşine vuramazsın.”

Öfke anında uzun konuşmalar işe yaramaz. Önce sakinleşmesine yardım edin, konuşmayı sonraya bırakın.

• Derin nefes: “Mumu üfler gibi yavaşça nefes ver.”
• Sakinleşme köşesi: yastık, birkaç kitap ve resim kâğıdının olduğu sessiz bir yer.
• Bedeni hareket ettirmek: zıplamak, yürüyüşe çıkmak.
• Duyguyu çizmek ya da bir oyuncakla canlandırmak.

• Yüz ifadesi tahmini: Bir duyguyu yüzünüzle gösterin, çocuk tahmin etsin; sonra yer değiştirin.
• Kitap karakterleri: Okuduğunuz hikâyede “Sence şu an ne hissediyor?” diye sorun.
• Günün duygusu: Akşam yemeğinde herkes günün en çok hissettiği duyguyu ve nedenini paylaşsın.
• Duygu termometresi: “Kızgınlığın 1’den 5’e kadar kaç?” diye sorarak yoğunluğu ölçmeyi öğretin.

Çocuklar duyguları en çok yetişkinleri izleyerek öğrenir. Kendi duygularınızı sakin bir dille ifade etmeniz, hata yaptığınızda özür dilemeniz en etkili derstir.